Banner trap
< terug naar eerdere tips van uw boekhandel

Jacinthe over Een duik in een vijver in de regen van George Saunders

Wie Een duik in een vijver in de regen van George Saunders op de plank ziet staan, zal zich vermoedelijk afvragen wat dit boek te bieden heeft. Die raadselachtige, een tikje ingewikkelde titel en dan die ambitieuze ondertitel: Waarin vier Russen een masterclass geven over schrijven, lezen en het leven. Maar Saunders maakt deze belofte meer dan waar: een blijmoediger boek over literatuur bestaat niet. Ik werd er tijdens de laatste donkere weken van het afgelopen jaar in ieder geval erg gelukkig van.

Saunders won talloze prijzen voor zijn surrealistische korte verhalen en zijn eerste roman, Lincoln in de bardo, werd in 2017 onderscheiden met de Man Booker Prize. Al meer dan twintig jaar geeft hij les aan een van de meest prestigieuze schrijfopleidingen in de VS. De Russen uit de ondertitel, Tsjechov, Tolstoj, Toergenjev en Gogol, behoren tot zijn favoriete auteurs. Aan de hand van zeven lievelingsverhalen probeert Saunders in dit boek de magie van deze grote schrijvers te doorgronden. Voor wie deze Russen nog niet kent is dit boek een geweldige eerste kennismaking die hongerig maakt naar meer, maar ook voor doorgewinterde liefhebbers gaan de verhalen leven als nooit tevoren.

‘Godallejezus,’ verzucht Ivan Ivanytsj in het wonderlijke verhaal Stekelbessen van Tsjechov, maar dan van puur genot wanneer hij na een lange wandeling een duik neemt in het koele water van de vijver waarnaar de titel van dit boek verwijst. Deze masterclass is dan ook vooral een ode aan de levenslust. Verwacht bij Saunders geen grote theorieën of gewichtigdoenerij; termen als ‘thema’, ‘plot’, ‘karakterontwikkeling’ en ‘structuur’ leiden vooral af van waar het echt om gaat. Met een aanstekelijk enthousiasme en zonder te vervallen in gortdroge analyses ontleedt Saunders de verhalen en laat hij ons zien hoe subliem ze zijn opgebouwd.

Het openingsverhaal De kar, over de hartverscheurend eenzame dorpsonderwijzeres Marja Vasiliëvna, laat hij ons zelfs pagina voor pagina lezen. Na ieder fragment vraagt hij: ‘Wat verwacht je nu van dit verhaal? Hoe en wanneer begon Marja jou te raken?’ Ineens zien we duidelijk hoe Tsjechov het verhaal naar een hoger plan tilt, door meedogenloos efficiënt iedere hoop op een oplossing voor Marja’s situatie in rook op te laten gaan. Wij willen wat zij wil: dat ze niet zo eenzaam is. De schoonheid van het verhaal ligt vooral in de verandering die zich in ons hoofd voltrekt: ‘Tsjechov heeft ons zo dicht bij Marja gehouden […] heeft de manier waarop haar geest werkt zo goed beschreven dat het af en toe leek alsof hij onze eigen geest beschreef.’

Saunders schrijft beeldend (een gedicht is ‘een machientje dat bonusbetekenis overbrengt’) en doorspekt zijn beschouwingen met anekdotes uit zijn (schrijvers)leven. Het onvolprezen vertaalduo Robbert-Jan Henkes (uit het Russisch) en Erik Bindervoet (uit het Engels) verzorgde de gloednieuwe vertaling. Her en der geven zij inkijkjes in zowel hun eigen als andermans vertaaloverwegingen, wat het boek zeker ook voor vertalers interessant maakt. Maar de meeste indruk maken de verhalen zelf. De kans is groot dat je na het lezen van dit boek niet alleen de oude Russen, maar ook andere literatuur en misschien zelfs je eigen leven met een nieuwe blik bekijkt.

Inschrijven nieuwsbrief