Slider
< terug naar eerder van ad ten bosch

september 2018: over Ida Gerhardt

Eind augustus is een beeld van Ida aan de IJsselkade onthuld. Bij het schrijven van dit artikel is het mij nog onbekend. Een voorvertoning liet ik aan mij voorbijgaan, ik houd mijn hart vast. Wat als ik het niet mooi vind, als ik er niets in terugvind wat me aan haar herinnert? De laatste twintig jaar van haar leven gingen we wekelijks met elkaar om. Ze staat me nog zo helder voor de geest dat ik voor mijn gevoel niet veel marge heb. Aan een oogopslag had ik genoeg om haar stemming te kunnen peilen. Wanneer het haar niet beviel gunde ze me een blik waaruit ik opmaakte: ‘Laten we snel wegwezen.’ In het andere geval praatte ze honderduit, oogde ze ontspannen en zag ze er twintig jaar jonger uit. Maar ook dan kon ze me seinen dat ze wegwilde. Ze was dan moe, het werd haar teveel. Haar blik bevatte een mengeling van teleurstelling en verdriet. Ze had een groot arsenaal aan mimiek.

Ida en Zutphen was een gelukkige combinatie. Ze hield van haar ‘metropool’ zoals ze Zutphen noemde. Het grote cyclische gedicht Dolen en dromen is in Zutphen gesitueerd. En aan het begin van haar carrière leraar oude talen solliciteerde ze in Zutphen.

Bij haar geboorte verlangden haar ouders naar een zoon. Haar vader zei ooit dat hij het betreurde als de naam Gerhardt uitstierf. Ida heeft me nooit verteld dat een broertje voor haar maar kort had geleefd. Bij het samenstellen van het brievenboek Courage kwam dat aan het licht en we schrokken daarvan. In die zin valt vader Gerhardt beter te begrijpen.

De familie Gerhardt is inmiddels uitgestorven, de naam Gerhardt leeft voort. Daar kan dus ook een dochter voor zorgen, Ida heeft er haar best voor gedaan. En nu nog een beeld van haar aan de IJssel. Ik vraag me af hoe ze daar staat, met haar gezicht of haar rug naar de rivier? Ooit liet ze zich de vraag ontvallen wie er nu op zandgronden wilde wonen. De natuurlijke achtergrond van Ida’s poëzie is het rivierenlandschap.

Van de Griekse dichter Pindaros weten we dat poëzie duurzamer is dan brons, en het lijdt geen twijfel dat haar poëzie dit beeld overleeft. Desalniettemin is het een schitterend gebaar van de gemeente Zutphen. Ida zou stilvallen als zij hoort hoe de stad haar eert. Zelfs een traan sluit ik niet uit.

Inschrijven nieuwsbrief